5 lưu ý kế toán thuế ngày 07/11/2026

Ngày 2/30 – 30 ngày liên tiếp chia sẻ lưu ý kế toán thuế

Khai bổ sung thuế trong thời hạn nào, chuyển phần mềm cần mang theo những số dư gì, và hóa đơn hàng trả lại kê khai ra sao? Bài viết ngày 2/30 của Kế Toán Sáng Nguyễn tổng hợp năm lưu ý để kế toán đối chiếu khi xử lý hồ sơ thuế, chuyển dữ liệu và tính giá thành công trình.

1. Thời hạn khai bổ sung thuế là 5 năm, cần kiểm tra điều kiện của hồ sơ

Theo khoản 5 Điều 12 Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15, thời hạn khai bổ sung là 5 năm kể từ ngày hết hạn nộp hồ sơ khai thuế của kỳ có sai sót. Kế toán cần xác định đúng kỳ sai sót và hạn nộp của kỳ đó để tính thời hạn còn lại.

Trước khi nộp hồ sơ bổ sung, cần kiểm tra tình trạng thanh tra, kiểm tra và yêu cầu của cơ quan điều tra.

• Nếu đã công bố quyết định thanh tra, kiểm tra, phải đối chiếu hồ sơ với phạm vi và thời kỳ ghi trong quyết định.
• Với sai sót thuộc kỳ đã thanh tra, kiểm tra, việc điều chỉnh có thể phải thực hiện thông qua hồ sơ giải trình và thông báo chấp thuận của cơ quan thuế.

Đặc biệt, dù còn trong 5 năm, hồ sơ thuộc phạm vi, thời kỳ mà cơ quan điều tra có văn bản đề nghị không được khai bổ sung phải tuân theo yêu cầu đó. Thời gian hạn chế căn cứ văn bản đề nghị. Nếu văn bản chưa xác định thời điểm kết thúc, việc hạn chế chấm dứt khi cơ quan điều tra thông báo kết thúc yêu cầu. Nội dung này được hướng dẫn tại Điều 12 Nghị định 252/2026/NĐ-CP.

2. Đổi phần mềm kế toán cần chuyển đủ số dư tổng hợp và chi tiết

Khi chuyển sang phần mềm mới, nên chốt một ngày chuyển đổi, đối chiếu số liệu trên phần mềm cũ và lập bảng số dư tại thời điểm đó.

Các phần mềm như MISA có chức năng nhập dữ liệu từ Excel, kèm tệp mẫu cho từng nhóm số dư. Kế toán tải đúng mẫu, điền đủ các trường bắt buộc và kiểm tra kết quả nhập.

Ví dụ, số dư phải thu khách hàng là 500 triệu đồng, trong đó khách A nợ 300 triệu đồng và khách B nợ 200 triệu đồng. Sau khi chuyển, cả số dư tài khoản 131 lẫn sổ chi tiết khách A, B đều phải khớp.

Nếu chuyển giữa năm, cần lựa chọn phương án chuyển cả phát sinh từ đầu năm hoặc phương án tổng hợp báo cáo cả năm phù hợp. Đồng thời, lưu dữ liệu và báo cáo của phần mềm cũ để phục vụ đối chiếu.

3. Thuê tài sản của cá nhân cần phân biệt bất động sản và tài sản khác

Với hoạt động thuê nhà, mặt bằng, kho xưởng và bất động sản khác, cá nhân có thể trực tiếp khai thuế. Khi hợp đồng quy định doanh nghiệp thuê là bên nộp thuế thay, doanh nghiệp có trách nhiệm khai và nộp thay cho cá nhân theo quy định.

Các mẫu hồ sơ trên được quy định tại Thông tư 18/2026/TT-BTC và các văn bản sửa đổi, bổ sung như TT 50, Thông tư 89. Cá nhân thuộc diện thông báo doanh thu thực hiện theo mẫu 01/TKN-CNKD.

Cơ chế doanh nghiệp thuê khai thay theo thỏa thuận nêu trên được quy định cụ thể cho bất động sản. Khi thuê tài sản khác, kế toán cần xác định hồ sơ và nghĩa vụ của cá nhân kinh doanh.

4. Chi phí chung của nhiều công trình phải phân bổ theo tiêu thức phù hợp

Chi phí xác định được cho công trình nào cần tập hợp trực tiếp cho công trình đó. Với chi phí sản xuất chung liên quan nhiều công trình mà không theo dõi riêng được, kế toán lựa chọn tiêu thức phân bổ phù hợp, lập bảng tính và lưu căn cứ.

Theo hướng dẫn của Thông tư 99/2025/TT-BTC, kế toán phân bổ và kết chuyển chi phí sản xuất chung cho các công trình, hạng mục liên quan. Phần chi phí sản xuất chung cố định không đủ điều kiện tính vào giá thành được xử lý theo quy định riêng.

Ví dụ, doanh nghiệp có 30 triệu đồng chi phí quản lý đội thi công dùng chung cho hai công trình. Nếu số ngày công phản ánh hợp lý mức sử dụng nguồn lực, có thể chọn tiêu thức này hoặc dùng tỷ lệ NVL để phân bổ

Kế toán lưu bảng chấm công cùng bảng phân bổ để giải thích được cơ sở của tỷ lệ 2:1. Với khoản chi gắn với máy móc, số giờ hoặc ca máy thực tế có thể phù hợp hơn, tùy bản chất khoản chi.

5. Hàng bán trả lại do bên bán lập hóa đơn điều chỉnh kê khai vào kỳ nào?

Khi người mua trả lại hàng và bên bán lập hóa đơn điều chỉnh theo khoản 5 Điều 10 Thông tư 91/2026/TT-BTC, thời điểm kê khai được xác định như sau.

• Bên bán kê khai vào kỳ phát sinh hóa đơn điều chỉnh.
• Bên mua kê khai vào kỳ nhận được hóa đơn điều chỉnh.

Với bên mua kê khai theo phương pháp khấu trừ, hàng mua đã kê khai khấu trừ ở kỳ trước và nay trả lại thì số thuế GTGT cần điều chỉnh giảm được ghi vào chỉ tiêu [37] của kỳ nhận hóa đơn. Trường hợp này không phải khai bổ sung kỳ mua, bán ban đầu.

Ví dụ, hai doanh nghiệp đã kê khai giao dịch mua bán trong quý III/2026. Sang tháng 11, bên mua trả lại một phần hàng và bên bán lập hóa đơn điều chỉnh giảm 20 triệu đồng tiền hàng, 1,6 triệu đồng thuế GTGT.

Hai bên lưu hồ sơ trả hàng, chứng từ giao nhận, hóa đơn gốc và hóa đơn điều chỉnh để đối chiếu khi cần.

Sáng Nguyễn

Còn tiếp.